In de energiecrisis vertrouwt China nog vooral op de eigen steenkool

Maar het land heeft meer. Want behalve investeren in groene energie, kan China ook leunen op wat er in de eigen grond zit: steenkool. China is verreweg de grootste verbruiker van steenkool wereldwijd. Nog elk jaar graaft het land meer steenkool op en bouwt het mijnen bij. Dat scheelt nu, al is het de vraag hoe lang steenkool nog een oplossing is. Toverwoord 'energiezekerheid' China had in 2022 te kampen met stroomuitval, vertelt Gao Yuhe, energiespecialist bij Greenpeace China. Al snel werd in speeches van president en partijleider Xi Jinping energiezekerheid een toverwoord. China zou alleen maar meer energie nodig hebben voor de groeiende en technologisch moderniserende economie, dus moest er wat veranderen. Daarna zijn provinciale overheden begonnen met het goedkeuren en bouwen van meer steenkoolprojecten, zegt Gao. Ook de steeds fellere competitie met Amerika deed Peking het gevaar inzien van de afhankelijkheid van buitenlandse energie. China importeert ongeveer 20 procent van zijn totale energiebehoefte, voornamelijk in de vorm van olie en gas. Dat zijn grondstoffen waarvan China zelf relatief weinig heeft. Anticiperend op een mogelijke energiecrisis heeft China voor zo'n drie maanden aan olie- en gasreserves aangelegd. Ook daardoor wordt het nu minder hard geraakt door de razendsnelle prijsstijgingen dan andere landen. China's grote investeringen in groene energie en technologie moeten niet alleen gelezen worden als het vervullen van klimaatambities, zeggen experts. Want hoewel die ambities groot blijven, staat energiezekerheid op één. Steenkool als geheim wapen China's geheime wapen om energiezekerheid te bereiken is dus steenkool. Meer dan de helft van China's energieverbruik bestaat uit die fossiele brandstof. Op deze grafiek zie je hoe China's energieverbruik verdeeld is per energiesoort: Steenkool wordt vooral gebruikt voor elektriciteitsopwekking. Een steeds groter deel van de economie loopt op elektriciteit. Denk bijvoorbeeld aan China's groeiende elektrische wagenpark, of airco's voor verkoeling of juist verwarming. Maar steenkool wordt ook in gigantische hoeveelheden gebruikt in de petrochemische industrie, bijvoorbeeld om kunstmest te maken. Het is een kostbaardere en vervuilendere methode dan met olie, maar het beschermt China nu wel tegen de verstoringen op de oliemarkt. Inmiddels hebben landen als de Filipijnen al bij China aangeklopt voor kunstmest. Deze oude techniek om steenkool te gebruiken werd ook gebruikt door bijvoorbeeld Zuid-Afrika tijdens de apartheid, toen dat land moeilijk aan olie kon komen door economische sancties. Geen andere keus Ongeveer een derde van China's steenkool komt uit de provincie Shanxi. De steenkoolindustrie is de grootste werkgever van de regio. Voor de lokale economie zou het catastrofaal zijn als China het steenkoolgebruik zou verminderen. In een bijna verlaten en vervallen appartementencomplex dicht bij de mijnen in Datong zit meneer Li te wachten tot zijn dienst begint. Datong wordt ook wel de steenkoolhoofdstad van China genoemd. Li gaat al decennialang elke dag naar beneden, de mijn in. Het is vies en gevaarlijk werk, maar je verdient meer als je onderin werkt dan boven. Hij krijgt 650 tot 750 euro per maand. Hij zou graag een andere baan willen, ook voor zijn zoon, die in zijn voetsporen is getreden. Maar ik kan hier alleen maar dit werk doen. Als ik niet in deze industrie werk, is er niks wat ik kan doen en kan ik niet leven. Ondanks de belangen die met de steenkoolindustrie gepaard gaan, probeert de provinciale overheid van Shanxi de economie te moderniseren. Het wordt steeds duurder en moeilijker om steenkool uit de grond te halen en de milieueffecten zijn overduidelijk. Meerdere mijnwerkers zeggen tegen de NOS dat sommige mijnen leeg beginnen te raken. Ik denk niet dat vertrouwen op de eigen steenkool China energiezekerheid kan bieden, ook al helpt het nu bij de schokken uit het buitenland, zegt Gao Yuhe van Greenpeace. Uiteindelijk moet China naar hernieuwbare energie als kern van het energiesysteem, denkt ze. Ook dan zal China onafhankelijk zijn van het buitenland in de energievoorziening.