Eins og hin börnin lesi hugsanir

Vinnueftirlitið hefur gert athugasemdir við hljóðvist í 15 skólum síðastliðin þrjú ár.Það þarf hvorki að vera kostnaðarsamt né flókið að bæta aðstæðurnar, segir Hildur. Hún fer meðal annars á milli skóla þar sem heyrnarskert börn stunda nám og hjálpar kennurum að gera skóladag barnanna betri en áður þegar kemur að hljóðvist.Í Kveik í kvöld sýndi hún áhorfendum hvernig hægt væri að breyta skólastofu svo að skóladagur heyrnarskerts barns yrði betri, meðal annars með því að vera með húsgögn sem heyrist minna í, raða borðum barnanna í U svo allir sjái framan í alla, taka upp sérstakt hljóðkerfi fyrir heyrnarskert börn, setja upp hljóðdempandi gardínur og svo framvegis.Með mjög litlum breytingum í skólastofunni og meðvitund getum við dregið úr því álagi sem fylgir því að vera heyrnarskertur. Þú getur treyst því að umhverfið verði með þér í liði. Það skiptir mjög miklu máli,“ segir Hildur.Vita ekki af skerðingunniÞað er einungis hægt að aðstoða börnin ef vitað er af skerðingunni en það er ekki alltaf raunin. Heyrnar- og talmeinastöðin telur að 50 til 80 börn séu með heyrnarskerðingu án þess að vita af því. Einkenni þeirra geta verið misskilin sem athyglisbrestur eða óhlýðni en í öðrum tilvikum geta þessi börn líka verið hljóðlát og tekið takmarkaðan þátt í kennslustundum, einfaldlega vegna þess að þau heyra ekki hvað er í gangi.Í öllum tilvikum þegar hafa verið gerðar breytingar á skólastofunni þá líður öllum í stofunni betur,“ segir Hildur. Kennara, nemendum og einkum og sér í lagi barninu sem heyrði ekki vel. Þau eru nú síðust til þess að viðurkenna það af því að maður vill ekki láta gera neitt út af sér. “Þegar breytingar hafa verið gerðar á skólastofum, börn hafa fengið heyrnartæki og meðvitund um skerðinguna er til staðar í nærsamfélagi þeirra hefur það almennt jákvæð áhrif á námsgetu barnanna. Ef heyrnarskerðingin er ógreind er hætta á að það komi niður á námi barnsins, til dæmis ef það heyrir ekki fyrirmæli, lestur kennara eða samræður félaga sinna.Þetta álag sem fylgir því að vera heyrnarskertur er til staðar jafnvel þó að þú vitir ekki af því,“ segir Hildur. Þú heldur kannski að þetta gildi bara um öll hin börnin líka. Þú heldur að þetta sé þannig að í raun og veru séu öll hin börnin í bekknum svona brjálæðislega flink í að giska á hvað kennarinn segir en ekki þú. Þau heyra öll nákvæmlega eins og þú en það er bara eins og þau viti alltaf hvað kennarinn er að hugsa.“Hildur hefur komið inn í bekki hjá börnum sem greinst hafa seint með heyrnarskerðingu. Hún segir að almennt sé fólk glatt að fá loks greininguna. Viðbrögðin segir hún að séu ævinlega: Já, nú skil ég. Það hlaut að vera.“Það er í öllum tilfellum að barnið hafði sýnt einhvers konar einkenni um að ganga ekki nógu vel í skólanum, aðlagast ekki nógu vel félagslega, eitthvað sem var að trufla barnið.“15 skólar þurftu að grípa til aðgerðaHildur segir að hún hafi komið inn í skólastofur þar sem er ótækt að vera, ekki bara fyrir heyrnarskert börn heldur öll börn, þegar kemur að hljóðvist en að það komi sem betur fer ekki oft fyrir. Vinnueftirlitið hefur farið í vettvangsheimsóknir til yfir 90 leikskóla, grunnskóla og annarra menntastofnana frá árinu 2023 og gert umhverfismælingar þar sem hávaði, ómtími og loftgæði eru mæld.Leikskólarnir komu vel eða ásættanlega út en í tilvikum 15 grunnskóla voru gefin út fyrirmæli um að gera áhættumat vegna hávaða og grípa til viðeigandi úrbóta, svo sem að bæta hljóðvist til að halda hávaða undir viðmiðunarmörkum.Á það sérstaklega við í leikfimisölum, matsölum og almennum rýmum en stundum einnig í kennslustofum,“ segir í skriflegu svari frá Vinnueftirlitinu. Sumar stofur hafa verið endurbættar með bættri hljóðvist og er mikill munur á hljóðvist í þeim stofum þar sem gerðar hafa verið endurbætur með hljóðvistarlausnum.“